- 15/06/2026
- 54
- нет
Ыһыах — саха үөрүүтэ.

Ыһыах – өбүгэлэрбититтэн илдьэ кэлбит үтүө үгэспит. Бэс ыйыгар, айылҕа муҥутаан ситэн-силигилээн турар кэмигэр, Айыы Тойон сиргэ чугаһаан илгэ тыынан түһэрэр, бу кэмҥэ үрүҥ тунах ыһыах ыытыллар үгэһэ үөскээбит.
Аан бастакы ыһыаҕы Омоҕой баай уонна Эллэй олохтообуттара диэн сабаҕаланар.
Ыһыах – ытык күн. Бу күн киһи барыта үөрэрэ-көтөрө, оонньуура-көрүлүүрэ. Ыһыах сүдү күүһэ – алгыс. Айбыт Айыы Тойонтон, сир-дойду иччилэриттэн көрдөһөн алгыс этэллэрэ, кымыһынан айах туталлара, кымыһы ыһан күдээритэллэрэ.
Саха киһитэ ыһыахха сылдьан алгыс ылан, арчыланан ыраастанар, айыы аһын – кымыһы иһэн сүрэ иитиллэр, көргө-нарга, оонньууга кыттыһан этэ-сиинэ тэнийэр, сүргэтэ көтөҕүллэр үтүө үгэһэ, ытык күнэ буолар.
Мантан аллараа саха норуодунай поэта Наталья Харлампьева хоһооннорун ааҕан сэргээ!
Кыыс кэтэһэр ыһыаҕы
Саҥа таҥас таҥнаары,
Мэник уолан батыһа көрбүтүн
Тапталга кубулутаары.
Дьахтар кэтэһэр ыһыаҕы
Саҥа ытарҕа кэтээри,
Дьоһун дьолун бар дьоҥҥо
Итэҕэтэн ааһаары.
Эмэээхсин кэтэһэр ыһыаҕы
Саҥа былаат баанаары,
Түһүлгэҕэ тиийэн олорон
Былыргытын санаары.
Ыһыаҕы кэтэспэт киһи суох –
Ыһыаҕа суох олох суох!
***
Быһа ааһыма түһүлгэни,
Олоҕу быһа ааһыма.
Дьолгун, аналгын, үөрүүгүн
Халты хааман хаалыма.
Түһүлгэҕэ түмсэллэр
Айыы алгыүа, үтүөтэ,
Онно дьылҕа дьааһыйар,
Онно олох түстэнэр.
Бу кытыыга кырдьаҕас
Кэриэс тылын ыпсарар,
Ол эҥэргэ эдэр саас
Ыра санаалыын куустуһар.
Түһүлгэҕэ олох барахсан
Сайаҕастык ньиргийэр,
Саамал кымыс амтана
Кэлэр кэскили эрэннэрэр.
Быһа ааһыма. Саараа.
Кыттыс үөрүү үрдүгэр.
Олох кырдьыга манна баар –
Ыһыах түһүлгэтигэр!
***
Ыһыахха.
Куһаҕаны умнуохха, үчүгэйи өйдүөххэ,
Түһүлгэ истиҥ иитигэр таалан олоро түһүөххэ.
Таалан олоро түһүөххэ, кэскиллээҕи кэпсэтиэххэ,
Ыччат дьоҥҥо кэриэс буолар
Дьоһун тылы чочуйуохха.
Дьоһун сиэри тутуһуохха,
Ыһыах алгыһын иҥэринэн
Куһаҕаны умнуохха, үчүгэйи өйдүөххэ!
***
Ыһыах кэннэ
Алгысчыт үүммүт күн үтүөтүгэр эрэнэ,
Илиҥҥи тыалар илдьиттэрин иһийэ иһиллээтэ –
Ыһыах кэннэ, сарсыарда.
Күнү көрсүү түгэнин алыбыгар ылларан,
Кэрэ дьахтар эрин саннын имэҥнээхтик имэрийдэ —
Ыһыах кэннэ, сарсыарда.
Оһуохайдьыт ой дуораанын хоһулаһар эйгэтигэр
Ситэ эппэтэх тылларын эгэлгэтин сэрэйдэ –
Ыһыах кэннэ, сарсыарда.
Бэҕэһээҥҥи дьэргэлгэн сыдьаайыгар сууланан,
Уол кыыстыын сиэттиһэн дьолу ирдии барда –
Ыһыах кэннэ, сарсыарда.
Кымысчыт дьоҕус чороонун ытыһыгар бүөбэйдии
Саамал кымыһын амтанын саҥаттан амсайда –
Ыһыах кэннэ, сарсыарда.
Түһүлгэ күргүөмүгэр уоскуланы булбатах
Соҕотох айанньыт айаас атын аартык диэки салайда –
Ыһыах кэннэ, сарсыарда
Күндү ааҕааччы, аллараа ссылканан киирэн тургутукка оонньоон аас! Ситиһиини!
Махтал! Ыһыах алгыһынан сиэттэрэн үтүө-мааны сайыны баҕарабан!

Комментарий читателей статьи "Ыһыах — саха үөрүүтэ."